Artık İsteklerim ve Zevklerim Bana Mı Ait, Bilmiyorum!

Eskiden neyi beğendiğimi ya da beğenmediğimi çok kolay ayırt eder, “Ben bunu giymem.”

derdim ve kötü giyindiğimde dahi kendime ait bir kötülüğü vardı giydiklerimin. Kendi

sevdiklerim ve sevmediklerim olarak ayırt edebiliyordum trend ürünleri. Ama artık fark

ediyorum ki beğendiğim ya da beğenmediğim şeylerin sayısı az. Geri kalan çoğunluk

hakkındaki fikirlerim manipüle edilmiş! İlk çıktığında yargıladığım şeyi bir süre sonra

beğenmeye başlıyorum. Ardından "Sen beğenmiyorsun, algoritma zorla beğendiriyor."

diye kendimi ikna ediyorum. Ve sonra hay aksi! Arkadaşlarımdan biri gelip

“Tam senin tarzın.” diyor.

—Öyle miydi?

—Bilmiyorum!

Bunu anlamaya çalıştığımda üç şeyi göz önünde bulunduruyorum:

1. Çok mu maruz kaldım? Eğer beğendiğim, sevdiğim insanlarda gördüysem ve çok

güzel kombinledilerse etkisinde kalmış olabilirim ama benim tarzıma uymuyorsa

“Bende böyle durmayacak.” deyip eleyebilirim.

2. FOMO mu yaşıyorum? Eğer trendi kaçırma korkusundan bunu istiyorsam seneye bu

zamanlar çoktan raflardan kalkmış olacak ve ben sırf bu trende ayak uydurmak için

boşuna, o ürünü almış olacağım.

3. Algoritma bana bunu seçtiriyor olabilir mi? Eğer bir ürüne sosyal medyada eğilim varsa

ve sadece meraktan girip baktıysanız artık o ürün, tüm reklamlarda karşınıza çıkacak,

bir süre sonra da ya fiyat avantajından ya da farklı bir renginden etkilenip alacaksınız.

Bunların tamamı da aslında aynı kapıya çıkıyormuş psikolojide: mere exposure effect yani

maruz kalma etkisi. Beynimiz bir şeyi ne kadar çok tekrarla görürse o şeye karşı sempatisi

artıyormuş. İş arkadaşlarınızla bu yüzden arkadaş olmuş olabilirsiniz yani ;) şaka! Sık

gördüğümüz şeylere sempati duyma konusu gerçek çünkü gerçek olmasa dolabımda bir

sürü blazer ceketim, ispanyol paça pantolonlarım, düşük omuz sweat’lerim olmazdı. Ama

mesela fark etmesem de samba insanıymışım, moda olunca öğrendim. Yani internetin ve

çevremizin, beğendiğimiz şeyler konusunda inanılmaz bir etkisi var.

Tabii bu, trend olan hiçbir şeyi gerçekten sevmiyoruz demek değil. Sonuçta moda

dediğimiz şey zaten birbirimizden etkilenerek büyüyor. Ama bazen durup kendimize şu

soruyu sormakta fayda var: Eğer bu parçayı yarın sosyal medyada bir daha hiç

görmeyecek olsam, yine de alır mıydım?